- تعداد نمایش : 54
- تعداد دانلود : 38
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/1990
- کد IranDOI مقاله: IranDOI :10.irandoi.2002/bahareadab.2025 .19 .8158
سال : 19
شماره : 3
شماره پی در پی : 121
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19،
شماره 3،
،
شماره پی در پی 121
بررسی خشونت کلامی علیه زنان در نثر سینمای دهههای هشتاد و نود خورشیدی بر اساس نظریه بیادبی کالپپر
صفحه
(61
- 83)
کتایون کیانپور ، بهزاد رهبر (نویسنده مسئول)، محمدرضا اروجی
تاریخ دریافت مقاله
: دی 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: فروردین 1405
چکیده
زمینه و هدف: امروزه شاهد انواع خشونتها در سطح جامعه هستیم که یکی از آنها خشونت کلامی است. زنان در جامعه امروز از قربانیان اصلی خشونت کلامی محسوب میشوند. سینما بعنوان یکی از قدرتمندترین ابزارهای انتقال فرهنگ و بیان ایده ها میتواند بخشی از هنجارهای اجتماعی را بازتاب دهد و بستری مناسب برای ارائه تحلیلهای جامعه شناسی باشد. دو اثر سینمایی از دهۀ هشتاد و دو اثر سینمایی از دهۀ نود با تمرکز بر زندگی قشر پایین و حتی متوسط و توجه ویژه بر امر زنان قابلیت ارائه تحلیلی جامعه شناسی را فراهم آورده اند.
روشها: این پژوهش از شیوه نمونه گیری هدفمند بهره میبرد. جامعۀ آماری این پژوهش شامل چهار فیلم سینمایی بلند داستانی تولیدشده در دهه هشتاد و نود است که نمایانگر تغییرات فرهنگی، اجتماعی و زبانی در سینمای ایران هستند و در چارچوب نظریه بیادبی کالپپر (1996) مورد بحث و بررسی قرار گرفتند. این پژوهش با توجه به اهمیت مسئله خشونت کلامی علیه زنان به بررسی گفتمان شخصیتهای این چهار اثر پرداخته تا وجود و نحوه بازنمایی این شکل از خشونت را مورد تحلیل قرار دهد. هدف نخست این پژوهش یافتن انواع بیادبیهای کلامی در مواجهه با زنان است. هدف دوم نیز به بررسی چگونگی تاثیرگذاری بافت اجتماعی مرتبط با بیادبی کلامی علیه زنان پرداخته است. برای رسیدن به این اهداف نظریه بیادبی کالپپر (1996) که بر اساس هنجارهای اجتماعی تعریف میشود بعنوان روش تحقیق انتخاب شده است.
یافته ها: یافته ها نشان میدهند که زنان قشر پایین و حتی متوسط در سینما با استفاده از مضامینی چون دروغ، طلاق، تجاوز و مالکیت مردانه در بافت اجتماعی مورد خشونت کلامی واقع میشوند. نتایج بدست آمده نشان میدهند که بین متغیر اجتماعی جنسیت و راهبردهای بیادبی در فیلمهای سینمایی دهه هشتاد و دهه نود رابطۀ معنادار وجود دارد و مردان بیشتر از زنان از انواع بیادبیهای کلامی استفاده کرده اند. افزون بر این، یافته ها نشان میدهند که از میان پنج الگوی بیادبی کلامی، بیادبی مثبت و بیادبی منفی رایجترین انواع بیادبی کلامی بکاررفته علیه زنان در سینمای دهه هشتاد و دهه ۹۰ هستند که الگوی نخست بیشتر علیه زنان طبقات متوسط و الگوی دوم علیه زنان طبقه پایین استفاده شده است.
نتیجه گیری: در این فیلمها، علیرغم تأثیر بافت اجتماعی در وجهه زنان و مردان، آنان به شیوه های مختلف سعی در بازنمود هویت خود داشته اند. نتایج این پژوهش میتواند در پژوهشهای علوم اجتماعی، زبانشناسی، کاربردشناسی، تعیین خطمشیها و اولویتهای تولیدات رسانه ای و نقد فیلم سودمند باشد.
کلمات کلیدی
بیادبی
, تفاوت جنسیتی
, خشونت کلامی
, سینمای معاصر. کالپیر
- باتلر، ج. (2066) آشفتگی جنسیتی: فمینیسم و برهمزدن هویت (ویرایش اول). روتلج.
- براون، پ.، و لوینسون، اس. (۱۹۸۷). ادب: برخی جهانشمولها در کاربرد زبان.
- توکلی، ر. (1380). من ترانه ۱۵ سال دارم [فیلم]. ایران: فیلمساز.
- چالاپنیک، م.، کریستی، س.، و مولانی، ل. (۲۰۱۷). (بی)ادبی و جنسیت. در: جی. کولپپر، ام. هاو، و دی. ز. کادار (ویراستاران)، کتاب راهنمای پالگریوِ (بی)ادبیِ زبانشناختی صص. ۵۱۷-۵۳۷.
- داریـکـوند، ز. (۲۰۱۸). مطالعه ای زبانشناختی بر بیادبی کلامی در فیلمهای ایرانی (مطالعه موردی: فیلمهای «ما نمیدانیم» و «زندگی و روزی دیگر. فصلنامه زبانکاوی (Zabankavi Journal)، ۴(۶)، صص. ۷۱-۸۸.
- رحمانی، ح. (۱۳۹۲). نگاهی به قدرت و جنسیت از منظر ادب و بیادبی در رمانهای نوجوانان فارسیزبان. زبان و زبانشناسی،10. نود-67، (20).
- روستایی، س. (1394). ابد و یک روز [فیلم]. ایران: فیلمساز
- سیدی، ه. (1396). مغزهای کوچک زنگزده [فیلم]. ایران: فیلمساز.
- شوفیه، ن. و. (۲۰۱۵) کاربرد راهبردهای بیادبی در فیلم «ایزی اِی» (پایاننامه کارشناسی در ادبیات انگلیسی). دانشگاه اسلامی دولتی سونان کالیجاگا، یوگیاکارتا.
- فرهادی، ا. (1389). جدایی نادر از سیمین [فیلم]. ایران: فیلمساز.
- کاپور، س. (۲۰۱۶). بیادبی در نظرات یوتیوب هندی: کاربران چگونه خود را بیان میکنند (پایاننامه کارشناسی ارشد در زبانشناسی کاربردی). مؤسسه ملی آموزش، دانشگاه فناوری نانیانگ.
- کولپپر، ج. (۱۹۹۶). به سوی کالبدشکافی بیادبی. مجله زبانشناسی کاربردی (Journal of Pragmatics)، ۲۵(۳)، صص. ۳۴۹-۳۶۷.
- کولپپر، ج. (۲۰۱۱). بیادبی: کاربرد زبان برای ایجاد توهین )جلد ۲۸). انتشارات دانشگاه کمبریج.
- گافمن، ا. (۱۹۶۷)آیین تعامل: جستارهایی درباره رفتار رودررو. نیویورک: دابلدی.
- میلز، س. (۲۰۰۳). (جنسیت و ادب) (جلد ۱۷). کمبریج: انتشارات دانشگاه کمبریج.
- نامور، زهرا. (۲۰۱۹). نمودهای بیادبی کلامی در تلویزیون در چارچوب نظریه گفتمان کولپپر. فصلنامه علمی رسانه های دیداری شنیداری (Scientifi Quarterly of Audiovisual Media)، ۱۳)۲۹(، صص. ۲۲۷-۲۵۲.
- نویراوتر-کسلز، م. (۲۰۱۱). واکنشهای «(کم)ادب» خوانندگان در پایگاه های خبری آنلاین بریتانیا. مجله پژوهش ادب (Journal of Politeness Research)، ۷(۲)، صص. ۱۸۷-۲۱۴.
- ویکاکسونو، ای. بی. (۲۰۱۵). بیادبی به کاررفته در فیلمهای اکشن (پایاننامه). دانشگاه اسلامی محمدیه سوراکارتا.
- هابرماس، ج. (۱۹۹۰). مروری بر «حقیقت و روش» گادامر. در: جی. ال. اورمیستون و ای. دی. شریفت (ویراستاران)، سنت هرمنوتیک: از آست تا ریکور (صص. ۲۱۳-۲۴۴). آلبانی، نیویورک: انتشارات دانشگاه ایالتی نیویورک.
- هولمز، ج. (۱۹۹۵). زنان، مردان و ادب. هارلو: ادیسون، وسلی، لانگمن.